Przygotowanie maszynopisu
Zanim dojdzie do druku, tekst wymaga starannego przygotowania. Dla większości formatów (proza, poradnik, tomik wierszy) używa się czcionki szeryfowej w rozmiarze 11–12 punktów z odstępem między wierszami 1,3–1,5. Marginesy standardowe to 2,5 cm z każdej strony, choć przy oprawie klejonej wewnętrzny margines powinien wynosić minimum 2 cm więcej niż zewnętrzny, aby tekst był czytelny po złożeniu.
Programy takie jak LibreOffice Writer, Adobe InDesign czy bezpłatny Scribus pozwalają przygotować plik do druku w formacie PDF/X-1a lub PDF/X-4 — formaty wymagane przez większość polskich drukarni offsetowych i cyfrowych.
ISBN — czy jest obowiązkowy?
W Polsce ISBN nie jest prawnie wymagany do wydania książki, jednak jego brak utrudnia dystrybucję przez hurtownie i sieci księgarskie. Numer ISBN przyznaje Biblioteka Narodowa bezpłatnie — procedura odbywa się przez stronę bn.org.pl i trwa zazwyczaj kilka dni roboczych.
Egzemplarz obowiązkowy — jeden egzemplarz każdej opublikowanej książki — należy dostarczyć do Biblioteki Narodowej oraz do wybranych bibliotek publicznych. Szczegóły reguluje ustawa z 7 listopada 1996 r. o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych.
ISBN krok po kroku:
Rejestracja wydawcy → złożenie wniosku o pulę numerów → przypisanie ISBN do konkretnego tytułu → rejestracja egzemplarza obowiązkowego.
Biblioteka Narodowa przyznaje wydawcom-osobom fizycznym pulę numerów bezpłatnie. Strona: bn.org.pl/isbn
Wybór drukarni
Druk cyfrowy i druk offsetowy różnią się ceną jednostkową i minimalnym nakładem. Przy małych nakładach (do 100–200 egzemplarzy) druk cyfrowy jest zazwyczaj korzystniejszy kosztowo. Offset opłaca się od nakładów rzędu trzystu do pięciuset egzemplarzy wzwyż, gdzie cena jednostkowa spada wyraźnie poniżej druku cyfrowego.
Druk cyfrowy
Polskie drukarnie cyfrowe oferujące druk od jednego egzemplarza to m.in. firmy z sektora print-on-demand. Zaletą jest brak magazynowania — egzemplarze drukowane są po zamówieniu. Wadą jest wyższa cena jednostkowa oraz ograniczona paleta papierów i opraw.
Druk offsetowy
Offset wymaga przygotowania form drukowych, co generuje koszty stałe niezależne od nakładu. Za to jakość odwzorowania kolorów jest wyższa, a wybór papierów szerszy. Przy nakładzie powyżej pięciuset egzemplarzy cena jednostkowa jest często niższa niż przy druku cyfrowym.
Przygotowanie okładki
Okładka to element, który w handlu elektronicznym i na targach działa jak miniaturowy plakat. Drukarnie dostarczają szablony z dokładnymi wymiarami grzbietu (zależnymi od liczby stron i gramatury papieru). Najczęściej wymagany format to PDF z obszarem bezpieczeństwa (bleed) 3–5 mm po każdej stronie.
Przy okładce miękkooprawnej liczy się spójność typograficzna z wnętrzem książki — ta sama rodzina krojów pisma na okładce i w tekście tworzy wrażenie profesjonalnej publikacji.
Korekta i redakcja
Korekta techniczna (literówki, interpunkcja) i redakcja merytoryczna (spójność stylu, logika narracji) to dwa osobne etapy. W Polsce działają freelancerzy z doświadczeniem w obu obszarach — wyszukiwanie przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek (ptwk.pl) lub branżowe fora pozwala znaleźć sprawdzonych specjalistów.
Nakład i magazynowanie
Decyzja o nakładzie to jedna z bardziej ryzykownych w procesie samodzielnego wydawnictwa. Zbyt duży nakład oznacza koszty magazynowania i ryzyko niesprzedanych egzemplarzy. Zbyt mały — konieczność drogiego dodruku, jeśli popyt okaże się wyższy niż zakładano.
- Ocena potencjalnego zasięgu: czy masz już czytelników (blog, media społecznościowe, kursy)?
- Oblicz próg rentowności — przy ilu sprzedanych egzemplarzach pokrywasz koszty druku i przygotowania?
- Rozważ presale (przedsprzedaż) — pozwala oszacować faktyczny popyt przed złożeniem zamówienia do drukarni.
- Dla debiutantów bez ustalonej publiczności nakłady 100–300 egzemplarzy są częstym punktem startowym.
Samodzielne wydanie książki daje autorowi pełną kontrolę nad treścią, formatem i cyklem wydawniczym. Jest to droga wymagająca więcej własnej pracy organizacyjnej, ale bez konieczności poszukiwania wydawcy i negocjowania umów autorskich.
Prawa autorskie i umowy
Samodzielny autor-wydawca posiada pełnię autorskich praw majątkowych do swojego tekstu. Jeśli korzysta ze zdjęć, ilustracji lub cytatów, musi zadbać o odpowiednie licencje. Materiały z Wikimedia Commons dostępne na licencji CC są bezpiecznym źródłem — wystarczy podać autora i nazwę licencji.
